Jak ustalić zasady pożyczania rzeczy między rodzeństwem
· Redakcja czestochowalive.pl
Ustalcie, że przed pożyczeniem trzeba zapytać właściciela, poczekać na zgodę i umówić się na konkretny termin oddania. Każde dziecko powinno też móc wskazać rzeczy osobiste, których nie chce udostępniać. Poniższe propozycje rodzinnych zasad można dopasować do wieku rodzeństwa i codziennych sytuacji: pożyczania kredek, ubrań, zabawek czy słuchawek.
Najpierw ustalcie, co jest czyje
Rozmowę warto zacząć w spokojnej chwili, gdy nikt właśnie nie szuka zabranej bluzy ani nie walczy o zabawkę. Weźcie kilka przedmiotów, o które najczęściej powstają spory, i nazwijcie ich właścicieli. Prezent dla jednego dziecka może pozostać jego własnością, nawet jeśli czasami korzysta z niego brat lub siostra. Samo pożyczenie nie zmienia rzeczy osobistej we wspólną.
- Rzeczy osobiste: należą do konkretnego dziecka i wymagają jego zgody na pożyczenie.
- Rzeczy wspólne: korzystacie z nich według ustalonej kolejności, na przykład z rodzinnej gry.
- Rzeczy wyłączone z pożyczania: wskazane pamiątki, przedmioty prywatne lub szczególnie ważne dla właściciela.
Jeśli własność jest niejasna, rodzic powinien pomóc ją ustalić przed kolejnym użyciem. Przy wspólnym zestawie klocków można uzgodnić, że gotowej budowli nie rozbieracie bez pytania jej autora. To osobne ustalenie dotyczące korzystania ze wspólnej rzeczy.
Pytanie o zgodę musi zostawiać miejsce na odmowę
Propozycja podstawowej zasady brzmi: pytam, czekam na odpowiedź i dopiero wtedy biorę. Brak odpowiedzi nie oznacza zgody. Jeśli siostry nie ma w domu, jej słuchawki pozostają na miejscu. Zgoda udzielona wczoraj również nie musi obowiązywać dzisiaj, chyba że wcześniej wyraźnie umówiliście się inaczej.
Ćwiczcie krótkie, konkretne prośby: „Czy mogę pożyczyć twoje kredki do skończenia rysunku?” albo „Czy mogę założyć tę bluzę na spacer?”. Właściciel może odpowiedzieć „tak”, „teraz jej potrzebuję” lub „tej rzeczy nie pożyczam”. Odmowa nie musi otwierać długich negocjacji ani wymagać przekonywania rodzica, że przedmiot jest dostatecznie ważny.
Rodzic może zaproponować inne rozwiązanie: własne kredki, wspólny zestaw lub poczekanie do zakończenia zabawy. W proponowanych ustaleniach warto zrezygnować z wymuszania zgody zdaniami „jesteś starszy, więc ustąp” czy „dobry brat zawsze się dzieli”. Zachęta do dzielenia się powinna pozostawiać dziecku możliwość wyboru.
Umówcie termin oddania i sposób używania
Samo „oddaj później” pozostawia zbyt wiele miejsca na różne interpretacje. Lepiej wskazać moment zrozumiały dla obojga: po skończeniu rysunku, przed kolacją albo po powrocie ze spaceru. Przy dłuższym pożyczaniu można ustalić dzień i godzinę. Termin powinien uwzględniać to, kiedy właściciel będzie potrzebował swojej rzeczy.
- Powiedz, co chcesz pożyczyć i do czego tego potrzebujesz.
- Poczekaj na wyraźną zgodę właściciela.
- Ustalcie moment zwrotu i miejsce odłożenia rzeczy.
- Omówcie ograniczenia, na przykład używanie tylko w domu lub zakaz przekazywania przedmiotu kolegom.
- Oddaj rzecz zgodnie z umową; o przedłużenie zapytaj przed upływem terminu.
Na przykład samochodzik może wrócić na półkę przed kąpielą, a bluza do kosza na pranie, jeśli tak uzgodniono. Młodszemu dziecku rodzic może przypomnieć o zwrocie i pomóc odłożyć przedmiot. Umowa powinna odpowiadać jego możliwościom, zamiast opierać się wyłącznie na zegarku, którego jeszcze nie potrafi odczytać.
Zabranie bez zgody i uszkodzenie wymagają reakcji
Gdy rzecz została zabrana bez pytania, proponowaną pierwszą reakcją jest jej zwrot i nazwanie naruszonej zasady. Można powiedzieć: „Wziąłeś zeszyt bez zgody. Oddaj go, a potem możesz zapytać”. Rozmowę o tym, czy dziecko chciało tylko obejrzeć rysunek, prowadźcie po zwrocie. Dobry zamiar nie zastępuje uzyskania pozwolenia.
Przy uszkodzeniu najpierw ustalcie, co się wydarzyło. Propozycją jest obowiązek szybkiego poinformowania właściciela oraz udział w naprawieniu szkody odpowiednio do wieku: zebranie rozsypanych elementów, pomoc w czyszczeniu lub wspólne z rodzicem szukanie sposobu naprawy. Samo „przepraszam” nie rozwiązuje problemu niedziałającego przedmiotu.
Jeżeli zasady są wielokrotnie łamane, możecie czasowo wprowadzić pożyczanie konkretnej rzeczy przy obecności rodzica. Ustalcie też, co pozwoli wrócić do samodzielnych ustaleń. Unikajcie nieokreślonych zapowiedzi „już nigdy niczego nie dostaniesz”, które nie wskazują dziecku sposobu poprawy.
Zapiszcie kilka zasad i poprawiajcie je w praktyce
Proponowany domowy zapis może zmieścić się w czterech zdaniach: pytamy przed wzięciem, szanujemy odmowę, ustalamy zwrot i zgłaszamy uszkodzenia. Obok dopiszcie rzeczy wyłączone z pożyczania oraz kolejność korzystania z przedmiotów wspólnych. Dzieci mogą samodzielnie wskazać przykłady, żeby zapis odnosił się do ich codzienności.
Po kilku dniach zapytajcie, które ustalenie było jasne, a które wywołało kolejny spór. Jeśli problemem jest zapominanie, pomóc może jedno stałe miejsce zwrotu. Jeśli chodzi o jednoczesne korzystanie ze wspólnej gry, doprecyzujcie kolejność. Zmieniajcie konkretną zasadę, zachowując prawo każdego dziecka do decydowania o swoich rzeczach.